LGS matematik nasıl çalışılır?
Münevver Yuca · · 5 dk okuma
Kısaca
- LGS’de 20 matematik sorusu var ve neredeyse hepsi yeni nesil: önce okuma ve modelleme, sonra işlem.
- Sayısal bölümde 40 soru için 80 dakika var; soru başına ortalama 2 dakika.
- 3 yanlış 1 doğruyu götürdüğü için emin olunmayan soruyu boş bırakmak da bir beceri.
- En verimli plan: seviye tespiti, okulla paralel konu, her ünite sonunda yeni nesil soru, hata günlüğü ve son aylarda süre tutarak deneme.
LGS matematiği diğer sınavlardan ne ayırıyor?
LGS matematik soruları kısa ve işlem ağırlıklı değil; genellikle bir tablo, grafik ya da günlük hayattan bir durumla başlıyor. Öğrenciden beklenen, uzun bir metinden gereken bilgiyi ayıklayıp bunu matematiksel bir ifadeye çevirmesi.
Bu yüzden “konuyu biliyorum ama soruyu çözemiyorum” LGS’de en sık duyulan cümle. Konu bilgisi gerekli ama yeterli değil; asıl çalışılması gereken beceri soruyu okumak ve modeli kurmak. Aşağıdaki adımlar, bu beceriyi konu bilgisiyle birlikte geliştirmek için kullandığımız sırayı gösteriyor.
1. Önce seviyeni belirle
Programa başlamadan önce öğrencinin nerede durduğunu bilmek gerekiyor. Bunun için uzun bir sınava gerek yok: 7. sınıf temel konularından ve 8. sınıfın ilk ünitelerinden seçilmiş 20–25 soruluk kısa bir çalışma yeterli.
Bu çalışmada yalnızca doğru-yanlış sayısına değil, hangi sorunun ne kadar sürdüğüne ve yanlışın nereden geldiğine de bakıyoruz. Aynı net, çok farklı ihtiyaçları gizleyebiliyor: biri konuyu bilmiyor, diğeri biliyor ama soruyu yanlış okuyor.
2. 7. sınıf eksiklerini kapat
8. sınıf konuları 7. sınıfın üzerine kuruluyor. Oran-orantı, cebirsel ifadeler, denklemler ve rasyonel sayılarda eksik olan bir öğrenci, 8. sınıfta çarpanlara ayırmada, doğrusal denklemlerde ve eşitsizliklerde zorlanıyor.
Yaz tatili ya da 8. sınıfın ilk haftaları bu eksikleri kapatmak için en uygun zaman. Eksik konu sayısı fazlaysa hepsini birden değil, 8. sınıfta ilk ihtiyaç duyulacak sırayla çalışmak daha verimli.
3. Konuları önceliklendir
Her konu aynı süreyi istemiyor. Önceliği belirlerken iki soruya bakıyoruz: Bu konu başka konuların temeli mi? Öğrenci bu konuda ne kadar eksik?
| Konu grubu | Neden önemli | Ne zaman |
|---|---|---|
| Çarpanlar, üslü ve kareköklü ifadeler | Yılın ilk üniteleri; işlem hızını ve sonraki konuları etkiliyor | Eylül – Kasım |
| Cebirsel ifadeler, denklemler, eşitsizlikler | Yeni nesil sorularda modeli kurmanın dili | Kasım – Mart |
| Veri analizi ve olasılık | Tablo ve grafik okuma becerisi istiyor; kısa sürede netleşiyor | Dönem içi, tekrar bloklarıyla |
| Geometri (üçgenler, benzerlik, dönüşüm, cisimler) | Görsel düşünme istiyor; geç başlanınca zorlanılıyor | Ocak – Nisan |
4. Temel sorudan yeni nesil soruya kademeli geç
Konu anlatımından sonra doğrudan uzun yeni nesil sorulara geçmek öğrenciyi yoruyor; yeni nesil soruları son aylara bırakmak da sınavın dilini öğrenmeyi geciktiriyor. Dengeli sıra şöyle: önce konunun temel soruları, sonra kısa bağlamlı sorular, en sonda o üniteye ait yeni nesil soru seti.
Yeni nesil soru çözerken şu sırayı alışkanlık hâline getirmek işe yarıyor:
- Soru kökünü sonuna kadar oku, ne sorulduğunu bul.
- Metindeki verileri ayıkla; gereksiz bilgiyi işaretle.
- Veriler arasındaki ilişkiyi bir ifade, tablo ya da şekille kur.
- İşlemi en sona bırak ve sonucun soruya mantıklı bir cevap olup olmadığını kontrol et.
5. Çözemediğin soruda hemen çözüme bakma
Takılınan soruda çözümü hemen açmak, öğrencinin o soruda öğrenebileceği şeyi elinden alıyor. Bunun yerine soruya birkaç dakika daha verip “ne biliyorum, ne arıyorum?” diye iki satır not almak, ardından yine çıkmazsa çözüme bakmak daha öğretici.
Çözüme bakıldıktan sonra kitabı kapatıp soruyu baştan kendi başına çözmek de bu adımın parçası. Çözümü okumak ile soruyu çözebilmek aynı şey değil.
6. Hata günlüğü tut
Yanlış yapılan her soruyu bir deftere kısa bir notla yazmak, LGS hazırlığındaki en etkili alışkanlıklardan biri. Önemli olan sorunun cevabını değil, neden yanlış yapıldığını yazmak. Yanlışların yanında boş bırakılan ve çok uzun süren sorular da deftere girmeli.
Hataları türüne göre ayırmak, hangi çalışmanın gerektiğini gösteriyor:
| Hata türü | Belirtisi | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Bilgi eksiği | Konunun kuralı ya da kavramı bilinmiyor | Konu tekrarı ve temel sorular |
| Okuma hatası | Soru yanlış anlaşılmış, veri gözden kaçmış | Soru kökünü işaretleyerek okuma pratiği |
| İşlem hatası | Yol doğru, sonuç yanlış | Kontrol alışkanlığı; sonucu soruya geri koymak |
| Süre | Çözülebilir ama çok uzun sürmüş | Aynı tipten süre tutarak soru çözümü |
7. Aralıklı tekrar yap
Bir konuyu bitirip bir daha dönmemek, birkaç ay sonra o konunun büyük kısmının unutulması demek. Hata günlüğündeki soruları belli aralıklarla yeniden çözmek bunu önlüyor: örneğin bir gün sonra, bir hafta sonra ve bir ay sonra.
Her hafta 20–30 dakikalık bir tekrar bloğu ayırmak yeterli. Bu blokta yeni soru değil, daha önce yanlış yapılan sorular çözülüyor; üçüncü kez doğru çözülen soru defterden çıkarılabiliyor.
8. Süre yönetimini ve turlamayı ayrıca çalış
Sayısal bölümde matematik ve fen birlikte: 40 soru, 80 dakika. Matematik soruları genellikle daha uzun sürdüğü için öğrencinin matematiğe ne kadar zaman ayıracağını önceden bilmesi gerekiyor.
Turlama, çoğu öğrenciye uyan bir yöntem: ilk turda emin olunan ve hızlı çözülen sorular, ikinci turda uzun ve zor olanlar, kalan sürede de işaretlenen sorular. Turlamanın kişiye göre ayarlanması gerekiyor; kimi öğrenci fen ile başlamayı, kimi matematikle başlamayı tercih ediyor. Bunu denemelerde deneyerek bulmak en doğrusu.
Örnek haftalık plan
Okul dönemi boyunca haftada 5 gün, günde 45–60 dakikalık matematik çalışması çoğu öğrenci için yeterli. Önemli olan sürenin uzunluğu değil, düzenli olması.
| Gün | Odak | Süre |
|---|---|---|
| Pazartesi | Yeni konu: kavram ve temel sorular | 45–60 dk |
| Salı | Aynı konunun yeni nesil soruları | 45 dk |
| Çarşamba | Karma soru seti | 45 dk |
| Perşembe | Hata günlüğü tekrarı | 30 dk |
| Cumartesi | Süre tutarak branş denemesi | 40 dk |
| Pazar | Deneme analizi ve eksik konu | 30–45 dk |
Velinin rolü
Velinin en büyük katkısı konu anlatmak değil, düzeni korumak. Çalışma saatinin sabit olması, telefonun o saatte başka odada durması ve deneme sonuçlarının sakin karşılanması, öğrencinin çalışmaya devam etmesini kolaylaştırıyor.
Tek bir denemenin netine odaklanmak yerine son birkaç denemenin ortalamasına ve hata türlerinin nasıl değiştiğine bakmak daha sağlıklı. Net dalgalanması normal; asıl takip edilmesi gereken, aynı hatanın tekrar edip etmediği.
Sık yapılan hatalar
Derslerde en sık karşılaştığımız ve verimi düşüren alışkanlıklar şunlar:
- Yalnızca soru sayısını artırıp yanlışları incelememek.
- Konuyu anlamadan formül ya da kalıp ezberlemek.
- Seviyenin çok üstündeki kaynaklarla başlayıp motivasyonu kaybetmek.
- Yeni nesil soruları son aylara bırakmak.
- Denemeyi süre tutmadan, parça parça çözmek.
- Netler durunca çalışma süresini körü körüne artırmak; önce hatanın türüne bakmak gerekiyor.
Son aylarda neye dikkat etmeli?
Sınava son iki-üç ay kala yeni konu öğrenmek yerine tam deneme, hata günlüğü ve eksik konu dönüşü ön plana çıkıyor. Bu dönemde denemeleri gerçek sınav süresiyle ve sınav saatine yakın bir saatte çözmek, sınav gününe alışmayı kolaylaştırıyor.
MEB’in yayımladığı örnek sorular ve geçmiş yılların LGS soruları, sınavın tarzını en iyi gösteren kaynak. Bu sorular son dönemde mutlaka süre tutarak çözülmeli.