TYT matematik neti nasıl artırılır?
Münevver Yuca · · 5 dk okuma
Kısaca
- TYT’de 40 matematik sorusu var (yaklaşık 30 matematik, 10 geometri); oturum 120 soru ve 165 dakika.
- Oturumda soru başına ortalama 80 saniye kadar düşüyor; matematik bu sürenin en büyük payını istiyor.
- Netin büyük kısmı temel kavramlar ve problemlerden geliyor; bu konular ortaokul ve 9. sınıf bilgisine dayanıyor.
- Net artışı çoğu zaman yeni konudan değil, bilinen soru tiplerinde hızlanmaktan ve işlem hatasını azaltmaktan geliyor.
TYT matematiğinde neler var?
TYT temel matematik testi 40 sorudan oluşuyor; bunun yaklaşık 30’u matematik, 10’u geometri. ÖSYM konu başına kesin soru sayısı açıklamıyor, ancak soruların büyük kısmı her yıl aynı konu gruplarından geliyor.
| Konu grubu | İçerik | Sık görülen hata |
|---|---|---|
| Temel kavramlar ve sayılar | Sayı basamakları, bölünebilme, EBOB-EKOK, rasyonel sayılar | İşaret ve sıralama hataları |
| Cebir | Üslü-köklü ifadeler, çarpanlara ayırma, denklem ve eşitsizlikler, mutlak değer | Parantez açma, kural karıştırma |
| Problemler | Sayı, kesir, yaş, yüzde, kâr-zarar, karışım, hareket | Denklemi yanlış kurmak |
| Kümeler, fonksiyon, sayma | Kümeler, mantık, fonksiyonlar, permütasyon, kombinasyon, olasılık | Durumları eksik saymak |
| Geometri | Açılar, üçgenler, dörtgenler, çember, katı cisimler | Şekli yanlış yorumlamak |
1. Netin neden durduğunu bul
Net artırmanın ilk adımı daha çok çalışmak değil, netin nerede takıldığını görmek. Son üç denemenin matematik yanlışlarını ve boşlarını tek bir listeye yazıp konuya ve hata türüne göre ayırmak, genellikle tek bir oturumda tabloyu netleştiriyor.
Bu listede çoğu zaman aynı birkaç konu ve aynı birkaç hata türü öne çıkıyor. Plan, bu konulardan başlayarak kuruluyor; zaten bilinen konuları tekrar tekrar çalışmak netin durmasının en yaygın nedeni.
2. Temeli atlamadan başla
TYT matematiğinin büyük bölümü temel kavramlar, sayılar, bölünebilme, rasyonel sayılar, üslü-köklü ifadeler, çarpanlara ayırma ve oran-orantı gibi konulardan oluşuyor. Bunlar “kolay” görüldüğü için hızlıca geçiliyor, ama netin en çok kaybedildiği yer de burası.
Problemlerde zorlanan öğrencilerin büyük kısmında asıl sorun problem değil, kesirli ifadelerde ya da denklem kurmada kalan bir eksik. Temeli sağlamlaştırmak, üst konuların hepsini kolaylaştırıyor.
3. Problemleri tip tip çalış
TYT’de problemler en kalabalık soru gruplarından biri ve işlem yükü yüksek olduğu için en çok net kaybettiren bölüm. Her problem tipinin kendine ait kısa bir kurulumu var:
| Problem tipi | Kurulum ipucu |
|---|---|
| Sayı ve kesir | Bilinmeyeni tek harfle tanımla; kesirleri bütün üzerinden düşün |
| Yaş | Tabloyla çalış: şimdiki yaş, geçmiş ve gelecek; yaş farkı hiç değişmez |
| Yüzde ve kâr-zarar | Maliyeti 100 kabul et; kâr yüzdesi maliyet üzerinden hesaplanır |
| Karışım | Saf madde miktarını ayrı yaz: oran × karışım miktarı |
| Hareket | Yol = hız × zaman; karşılıklı harekette hızlar toplanır |
| İşçi ve havuz | Bir saatte yapılan işi kesirle yaz; birlikte çalışmada işler toplanır |
4. İşlem hatasını ciddiye al
Deneme analizinde “biliyordum ama yanlış yaptım” denen soruların çoğu işlem hatası. Bu hatalar tesadüf değil; genellikle aynı yerlerde tekrar ediyor: işaret hatası, parantez açma, kesirli ifadede payda unutma.
Hata günlüğünde işlem hatalarını ayrı bir başlıkta toplamak, hangi işlemde dikkat gerektiğini gösteriyor. Kısa bir kontrol alışkanlığı (sonucu soruya geri koymak, birimleri kontrol etmek) bu netleri geri kazandırıyor.
5. Bilinen soru tiplerinde hızlan
TYT’de 120 soru 165 dakikada çözülüyor; bu, soru başına ortalama 80 saniye kadar demek. Matematik soruları Türkçe ve sosyal sorularından daha uzun sürdüğü için matematiğe ayrılacak süreyi önceden belirlemek ve denemelerde buna uymak gerekiyor.
Hız, aynı soru tipini defalarca çözerek gelir. Sık çıkan tiplerde öğrencinin çözüm yolunu düşünmeden başlatabilmesi hedefleniyor; düşünme süresi yeni ve zor sorulara kalıyor. Süre baskısında bilinen soruların da yanlış yapılabildiğini unutmamak gerekiyor; bu yüzden hız çalışması her zaman süre tutularak yapılmalı.
6. Deneme çözmekten çok deneme analiz et
Çok deneme çözmek tek başına net artırmıyor. Her denemeden sonra yanlış ve boşları konu ve hata türüne göre ayırmak, bir sonraki haftanın planını belirliyor. Basit bir analiz tablosu yeterli:
| Sütun | Ne yazılır |
|---|---|
| Soru | Soru numarası ve konusu |
| Sonuç | Yanlış, boş ya da doğru ama çok uzun sürdü |
| Hata türü | Bilgi, okuma, işlem ya da süre |
| Aksiyon | Konu tekrarı, tip çalışması ya da kontrol alışkanlığı |
| Tekrar | Soru bir hafta sonra yeniden çözüldü mü? |
7. Geometriyi son haftalara bırakma
TYT matematik testindeki geometri soruları genellikle en çok boş bırakılan bölüm. Üçgenler, dörtgenler ve çember gibi temel konular düzenli çalışıldığında bu sorular net kaynağına dönüşüyor.
Haftalık plana her hafta en az bir geometri bloğu eklemek, geometriyi sınav öncesi telaşla çalışmaktan çok daha verimli. Geometride şekli kendi başına yeniden çizmek ve verilenleri üzerine yazmak, çözüm yolunu görmeyi kolaylaştırıyor.
8. Kaynağı seviyene göre seç
Seviyenin çok üstünde bir kaynakla başlamak hem zaman hem motivasyon kaybettiriyor. Her konuda kolay, orta ve zor sırasıyla ilerlemek; bir kaynağı bitirmeden yenisine geçmemek daha verimli.
Geçmiş yılların ÖSYM soruları, sınavın tarzını en iyi gösteren kaynak. Konu çalışmasının sonunda o konuya ait çıkmış soruları çözmek, hangi soru tiplerinin önemli olduğunu gösteriyor.
Örnek haftalık plan
12. sınıf ya da mezun bir öğrenci için TYT matematiğe haftada 5–6 gün ayırmak çoğu zaman yeterli. AYT çalışan öğrenciler bu planı AYT konularıyla dönüşümlü uygulayabilir.
| Gün | Odak | Süre |
|---|---|---|
| Pazartesi | Eksik temel konu: anlatım ve kolay-orta soru | 60 dk |
| Salı | Problem tipi çalışması | 60 dk |
| Çarşamba | Geometri bloğu | 45 dk |
| Perşembe | Karma soru seti, süre tutarak | 45 dk |
| Cuma | Hata günlüğü tekrarı | 30 dk |
| Hafta sonu | TYT denemesi ve analiz | 2–2,5 saat |
Son iki ayda neye odaklanmalı?
Sınava iki ay kala yeni konu açmak yerine, eksik ama kısa sürede kapanabilecek konulara ve hata günlüğüne odaklanmak daha çok net getiriyor. Bu dönemde haftada en az bir, son haftalarda iki TYT denemesi gerçek süreyle çözülmeli.
Deneme netleri bu dönemde dalgalanabiliyor; tek bir denemenin sonucuna göre planı değiştirmek yerine son üç-dört denemenin ortalamasına ve tekrar eden hata türlerine bakmak daha sağlıklı. Çıkmış ÖSYM soruları bu dönemin en değerli kaynağı.
Sınav günü matematik stratejisi
Sınav günü yeni bir yöntem denememek gerekiyor; denemelerde oturan soru sırası ve süre planı neyse onu uygulamak en güvenlisi. Matematiğe kaç dakika ayrılacağı önceden belli olmalı ve bu süre aşılırsa kalan sorulara diğer testler bittikten sonra dönülmeli.
Uzun süren bir soruda inat etmek, çözülebilecek birkaç soruyu kaçırmak demek. İşaretleyip geçmek ve ikinci turda dönmek, net kaybını önlüyor.
Sık yapılan hatalar
Netin durmasına en sık yol açan alışkanlıklar:
- Bilinen konuları tekrar tekrar çalışıp eksik konulardan kaçmak.
- Deneme çözüp analiz yapmamak.
- Problemleri karma setlerle çalışmaya erken başlamak.
- Geometriyi son aylara bırakmak.
- Süre tutmadan soru çözüp sınavda süreye yetişememek.